49 ఏళ్ల తర్వాత లెఫ్ట్ పాలన ముగింపు.. రాజకీయాల్లో పెద్ద మార్పు….

భారతదేశ రాజకీయ చరిత్రలో ఒక ముఖ్యమైన అధ్యాయం ముగిసినట్లుగా తాజా పరిణామాలు సూచిస్తున్నాయి. కేరళలో ఎల్‌డీఎఫ్ కూటమి ఓటమితో దేశంలో వామపక్ష పార్టీల పాలన పూర్తిగా ముగిసింది. దాదాపు 49 ఏళ్ల తర్వాత దేశంలో ఒక్క రాష్ట్రంలో కూడా లెఫ్ట్ పార్టీలు అధికారంలో లేని పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఇది భారత రాజకీయాల్లో ఒక పెద్ద మార్పుగా విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

స్వాతంత్ర్యం తర్వాత కొద్ది కాలంలోనే వామపక్షాలు భారత రాజకీయాల్లో తమ ముద్ర వేశాయి. ముఖ్యంగా కేరళ, పశ్చిమ బెంగాల్, త్రిపుర రాష్ట్రాల్లో లెఫ్ట్ పార్టీలు తమ బలాన్ని చూపుతూ దీర్ఘకాలం పాలన సాగించాయి. ఈ మూడు రాష్ట్రాలు మాత్రమే వామపక్షాల ప్రధాన కేంద్రాలుగా నిలిచాయి. కానీ కాలక్రమేణా రాజకీయ సమీకరణాలు మారుతూ, ఆ పార్టీల ప్రభావం తగ్గుతూ వచ్చింది.

కేరళలో 1957లో ప్రపంచంలోనే తొలిసారిగా ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా కమ్యూనిస్ట్ ప్రభుత్వం ఏర్పడింది. భూసంస్కరణలు, సామాజిక సంక్షేమ కార్యక్రమాలు వంటి కీలక సంస్కరణలను అక్కడి వామపక్ష ప్రభుత్వం అమలు చేసింది. ఈ చర్యలు రాష్ట్ర అభివృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషించాయి. అయితే రాజకీయ ప్రతిపక్షాల ఒత్తిడితో 1959లో ఆ ప్రభుత్వం రద్దు కావడం దేశ రాజకీయాల్లో కీలక ఘట్టంగా నిలిచింది.

ఇటీవలి కాలంలో పినరయి విజయన్ నాయకత్వంలో ఎల్‌డీఎఫ్ 2016, 2021 ఎన్నికల్లో వరుసగా గెలిచి రికార్డు సృష్టించింది. కానీ తాజా ఎన్నికల్లో ప్రభుత్వంపై ఉన్న వ్యతిరేకత, నాయకత్వంపై ఆధారపడటం వంటి కారణాలతో ఎల్‌డీఎఫ్ ఓటమి పాలైంది. దీంతో కేరళలో కూడా వామపక్షాల పాలనకు ముగింపు పలికినట్లయింది.

పశ్చిమ బెంగాల్‌లో 1977 నుంచి 2011 వరకు కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ నిరంతర పాలన సాగించింది. జ్యోతి బసు, బుద్ధదేవ్ భట్టాచార్యల నాయకత్వంలో రైతులు, కార్మికులను ఆకర్షిస్తూ బలమైన ఓటు బ్యాంక్‌ను ఏర్పరుచుకుంది. పంచాయతీరాజ్ వ్యవస్థను బలోపేతం చేస్తూ అధికార వికేంద్రీకరణకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. అయితే 1990లలో పారిశ్రామికీకరణ కోసం చేపట్టిన భూసేకరణ విధానాలు ప్రజల్లో అసంతృప్తి కలిగించాయి. ఈ అసంతృప్తి చివరకు 2011లో మమతా బెనర్జీ నేతృత్వంలోని తృణమూల్ కాంగ్రెస్ విజయంలో ప్రతిఫలించింది. అప్పటి నుంచి బెంగాల్‌లో లెఫ్ట్ పార్టీలు తిరిగి పుంజుకోలేకపోయాయి.

త్రిపురలో కూడా వామపక్షాలు దాదాపు రెండు దశాబ్దాల పాటు అధికారంలో కొనసాగాయి. ముఖ్యంగా మాణిక్ సర్కార్ నాయకత్వంలో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ బలంగా నిలిచింది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో, ఆదివాసీ వర్గాల్లో చేసిన కృషి వారికి బలమైన స్థానం కల్పించింది. అయితే 2018లో బీజేపీ ఆ రాష్ట్రంలో ఘన విజయం సాధించి లెఫ్ట్ పార్టీ ఆధిపత్యాన్ని చెరిపేసింది.

మొత్తం మీద ఒకప్పుడు భారత రాజకీయాల్లో కీలక పాత్ర పోషించిన వామపక్ష పార్టీలు ప్రస్తుతం తమ ప్రభావాన్ని కోల్పోయాయి. మూడు ప్రధాన రాష్ట్రాల్లో కూడా అధికారాన్ని కోల్పోవడం, కొత్త రాజకీయ శక్తులు ఎదగడం వంటి అంశాలు ఈ మార్పుకు కారణమయ్యాయి. ప్రస్తుతం పరిస్థితి చూస్తే, లెఫ్ట్ పార్టీల భవిష్యత్తు ప్రశ్నార్థకంగా మారింది.

ఈ పరిణామాలు దేశ రాజకీయ దిశను మార్చే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. వామపక్షాల పునరుద్ధరణ సాధ్యమవుతుందా? లేక ఇవే చివరి దశలా? అన్నది భవిష్యత్తులో చూడాల్సి ఉంది.