భారత్-నేపాల్ సరిహద్దు వివాదానికి కొత్త మలుపు.. బ్రిటన్ జోక్యం కోరిన నేపాల్ ప్రధాని!

భారత్-నేపాల్ సరిహద్దు వివాదం మరోసారి చర్చనీయాంశంగా మారింది. ఇప్పటికే లిపులేఖ్, కాలాపానీ, లింపియాధురా ప్రాంతాలపై ఇరు దేశాల మధ్య భిన్నాభిప్రాయాలు కొనసాగుతున్న వేళ, నేపాల్ ప్రధాన మంత్రి బాలేంద్ర షా చేసిన వ్యాఖ్యలు కొత్త రాజకీయ దుమారాన్ని రేపాయి. సరిహద్దు సమస్యల పరిష్కారానికి బ్రిటన్ జోక్యం అవసరమని ఆయన పేర్కొనడం అంతర్జాతీయంగా ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తోంది.

ప్రధాని బాధ్యతలు స్వీకరించిన తర్వాత తొలిసారిగా పార్లమెంట్ సమావేశాల్లో పాల్గొన్న బాలేంద్ర షా, సరిహద్దు వివాదాలపై ప్రతిపక్ష సభ్యులు లేవనెత్తిన ప్రశ్నలకు సమాధానం ఇస్తూ కీలక వ్యాఖ్యలు చేశారు. భారత్ నేపాల్ భూభాగాలను ఆక్రమించిందనే ఆరోపణలు ఉన్నప్పటికీ, నేపాల్ కూడా కొన్ని ప్రాంతాల్లో భారత భూభాగాలను ఆక్రమించిందని తనకు సమాచారం అందిందని ఆయన వెల్లడించారు. ఈ అంశం ప్రధానిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన తర్వాత తన దృష్టికి వచ్చిందని పేర్కొన్నారు.

అంతేకాకుండా, ఇలాంటి సమస్యలను పరస్పర చర్చల ద్వారానే పరిష్కరించుకోవాలని ఆయన సూచించారు. రెండు దేశాలు రాజకీయ విభేదాలకు అతీతంగా కూర్చుని సరిహద్దు అంశాలపై స్పష్టత తీసుకురావాల్సిన అవసరం ఉందన్నారు. ఈ వ్యాఖ్యలు నేపాల్ రాజకీయ వర్గాల్లోనే కాకుండా భారతదేశంలో కూడా చర్చకు దారితీశాయి.

బాలేంద్ర షా మరో కీలక అంశాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, ఈ వివాద పరిష్కారంలో బ్రిటన్ కూడా పాత్ర పోషించాలని అభిప్రాయపడ్డారు. బ్రిటిష్ పాలన కాలంలోనే సరిహద్దు రేఖల ఏర్పాటుకు సంబంధించిన అనేక నిర్ణయాలు తీసుకున్నందున, ఆ చారిత్రక నేపథ్యాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుని బ్రిటన్ కూడా ఈ విషయంలో చొరవ చూపాలని ఆయన సూచించారు.

ఇక చైనా, భారత్, నేపాల్ మధ్య జరిగిన చర్చల్లో కూడా ఈ అంశం ప్రస్తావనకు వచ్చినట్లు ఆయన పేర్కొన్నారు. సరిహద్దు సమస్యలను శాశ్వతంగా పరిష్కరించేందుకు చరిత్రకారులు, సర్వేయర్లు, భౌగోళిక నిపుణులతో కూడిన ప్రత్యేక కమిటీలను ఏర్పాటు చేయాలని ప్రాథమికంగా అంగీకారం కుదిరినట్లు తెలిపారు. వాస్తవ పరిస్థితులను అధ్యయనం చేసి, చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం పరిష్కారం కనుగొనాలనే అభిప్రాయం వ్యక్తం చేశారు.

అయితే ప్రధాన మంత్రి చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలపై నేపాల్ ప్రతిపక్షాలు తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశాయి. దేశ సార్వభౌమత్వానికి సంబంధించిన అంశాల్లో మూడో దేశం జోక్యాన్ని కోరడం సరైన విధానం కాదని విమర్శించాయి. అంతేకాకుండా, నేపాల్ భూభాగాలను తామే ఆక్రమించుకున్నామనే విధంగా వ్యాఖ్యానించడం దేశ ప్రయోజనాలకు విరుద్ధమని ఆరోపించాయి.

ఈ వివాదం మరింత ముదరకముందే నేపాల్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ స్పందించింది. ప్రధాని వ్యాఖ్యలు భూభాగాల యాజమాన్యంపై కాకుండా, సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో ఉన్న నో-మ్యాన్స్ ల్యాండ్ మరియు తాత్కాలిక నివాసాల అంశాలకే పరిమితమని స్పష్టం చేసింది. ఆయన వ్యాఖ్యలను తప్పుగా అర్థం చేసుకోవద్దని వివరణ ఇచ్చింది.

మరోవైపు భారత ప్రభుత్వం కూడా ఈ వ్యాఖ్యలపై స్పందించింది. నేపాల్ చేస్తున్న కొన్ని ప్రాదేశిక వాదనలకు చారిత్రక ఆధారాలు లేవని భారత్ గతంలోనే స్పష్టం చేసిన విషయాన్ని మరోసారి గుర్తుచేసింది. సరిహద్దు సమస్యలను ద్వైపాక్షిక చర్చల ద్వారానే పరిష్కరించాలన్న తన వైఖరిని పునరుద్ఘాటించింది.

బాలేంద్ర షా చేసిన వ్యాఖ్యలు భారత్-నేపాల్ సంబంధాల్లో కొత్త చర్చకు దారి తీశాయి. భవిష్యత్తులో ఇరు దేశాలు ఈ సమస్యను ఎలా పరిష్కరిస్తాయన్నది ఇప్పుడు అంతర్జాతీయ వర్గాల్లో ఆసక్తికర అంశంగా మారింది.